Explosies op microschaal: osmotische verschijnselen bij planten- en dierencellen
Levende organismen komen zowel op het land, in zoet water en in brak en zoutwater voor. Elke cel heeft een semi-permeabel of halfdoorlaatbaar membraan waardoor osmotische verschijnselen optreden . Deze osmotische verschijnselen kan je makkelijk illustreren.
Wat onderzoeken we?
- Plasmolyse en deplasmolyse bij de rode ui
- Hemolyse van rode bloedcellen
Domein?
Biologie
Welk materiaal heb je nodig?
Epidermis (uirokvlies) van rode ui, steriel naaldje, druppeltje bloed, mes, pincet, prepareernaald, fysiologisch water (0.9% NaCl) een geconcentreerde zout- of suikeroplossing en (gedistilleerd) water, microscoop, draag- en dekglaasjes.
Hoe ga je te werk?
Prik met een steriel naaldje in je vinger (een naaldje per persoon om besmettingen te voorkomen!) en breng op 3 draagglaasjes telkens een klein druppeltje bloed aan. Voeg bij het eerste preparaat fysiologisch water (0.9% NaCl), bij het tweede bloedpreparaat gedestilleerd water en bij het derde preparaat de geconcentreerde zout- of suikeroplossing. Bekijk onder de microscoop.
Wat merk je op?
Doe hetzelfde met plantencellen van vb. een uirokvliesje van een rode ui. Leg ook eens een uirokvliesje in water, vervolgens in de geconcentreerde zout- of suikeroplossing en terug in water. Wat merk je? Kan je dit laatste experiment dit ook doen met dierlijke cellen. Waarom niet of wel?
Wat je nog verder kan onderzoeken?
Pantoffeldiertjes zijn eencellige ciliaten of trilhaardiertjes die in een hypotone omgeving (zoet water) leven . Zij pompen het instromende water constant naar buiten via een kloppende vacuole. Ga na wat er gebeurt wanneer deze vacuole stopt met pompen? Maak hiervoor een levend microscopisch preparaat en leg het op de microscooptafel. Kijk regelmatig, na ongeveer 10 minuten is het preparaat opgewarmd en sterven de eencelligen. Noteer wat er gebeurt.
Macroscopisch kan je de semi-permeabiliteit van cellen onderzoeken door een uitgeholde halve aardappel in een beker- of drinkglas te plaatsen waarin zich water bevindt. Duid het waterniveau aan. De holte wordt vervolgens gevuld met suiker (of zout). Wat gebeurt er?
Leg de andere uitgeholde helft van de aardappel in een geconcentreerde suikeroplossing . Noteer wat er gebeurt .
Heeft de suikerconcentratie in het eerste experiment invloed op de niveaustijging of daling van het waterpeil? Doe verschillende experimenten.
